جهان خلقت

جهان خلقت چگونه آغاز شد؟ اشاره: عالم وجود چگونه بوجود آمد؟ اين موضوع شايد بزرگترن سر از اسرار پيش روي انسان و ريشه اسرار ديگر باشد. بقيه سوالات مهم بشريت از جمله اينكه حيات چگونه آغاز شد؟ شعور و آگاهي چيست؟ ماده سياه چيست؟ انرژي سياه چيست؟ جاذبه چيست؟ و سوالاتي از اين قبيل تماما از همين موضوع سرچشمه مي گيرد. آن درويان، مولف سرگذشت كارل سيگن منجم معروف و بيوه او در اين باره مي گويد:”تمام اسرار ديگر در انتهاي همين سوال قرار دارند. اين موضوع براي من اهميت دارد چون من انسانم و ندانستن را دوست ندارم.” حتي با اينكه تئوري هايي كه براي كشف اين راز بطور فزاينده پيچيده تر مي شود، دانشمندان نگران اين احتمال هستند كه شايد برخي از حلقه هاي زنجيره استدلال شان در اين باره اشتباه باشد. اسرار بنيادين بر اساس مدل استاندارد “انفجار بزرگ” )Big Bang(، عالم هستي طي دوره اي از انبساط زاده شد كه حدود 13 ميليارد و هفتصد ميليون سال قبل اتفاق افتاد. بر اساس اين تئوري، جهان مانند بادكنكي كه ناگهان و به سرعت باد شود، در لحظه اي بسيار كمتر از يك ثانيه از اندازه اي كوچكتر از يك الكترون به اندازه كنوني اش رسيد. ابتدا جهان مملو از انرژي بود، بخشي از آن انرژي به ذراتي مبدل شد كه سپس تبديل به اتمهاي سبكي مانند هيدروژن و هليوم شد. اين اتمها ابتدا كهكشانها و بعد ستاره ها را پديد آوردند كه بعدها در داخل كوره هاي آتشين آن ستاره ها عناصر ديگر ساخته شدند. اين الگو، تصويري است كه دانشمندان بطور عموم به عنوان ريشه پيدايش عالم هستي بر روي آن اتفاق نظر دارند. اين مدل مدلي قوي است كه بسياري از پديده هاي ديگر را كه دانشمندان به هنگام نگاه كردن به آسمان مشاهده مي كنند، توضيح مي دهد - مثل همواري قابل توجه زمان فضائي درمقياس هاي بزرگ و حتي توزيع كهكشانها در گوشه و كنار عالم هستي. اما در جهان هستي چيزهايي دارد كه دانشمندان به راحتي نمي توانند براي توجيه آنها از اين الگو استفاده كنند. براي تازه واردين به اين مقوله نمي توان بحث دوره انبساط ناگهاني جهان در آغاز تاريخ را بطور مستقيم با آزمايش نشان داد. اين الگو به احتمال وجود نيرويي ناشناخته اتكا دارد كه در آغاز حيات جهان هستي و جود داشت و حالاميليونها سال است كه غيب شده است. اريك آگول، يك كارشناس فيزيك فضايي از دانشگاه واشنگتن مي گويد:”تئوري انبساط ، تئوري فوق العاده قوي اي است، ولي با اين وجود ما هنوز اصلانمي دانيم كه چه عاملي باعث آن انبساط شد - يا اينكه آيا اين تئوري تئوري صحيحي است يا نه، هرچند بسيار عالي جواب مي دهد”. از نظر برخي دانشمندان، مسئله انبساط ناگهاني ضميمه اي ناشيانه براي مدل “انفجار بزرگ” است، كه لازم بود به آن الصاق شود تا تئوري مزبور با مشاهدات انطباق يابد. جالب اينكه بحث انبساط ، آخرين موردي نبود كه به تئوري انفجار بزرگ ضميمه شود. پال استاينهارت از كارشناسان فيزيك نظري دانشگاه پرينستون مي گويد:”ما همچنين آموخته ايم كه بايد در عالم ماده سياه وجود داشته باشد، و حالاهم فهميده ايم كه چيزي به نام انرژي سياه بايد وجود داشته باشد. اما امروزه براي اينكه تئوري انفجار بزرگ جواب بدهد آدم بايد بگويد خيلي خوب، مقداري انفجار بزرگ داريم، مقداري انبساط به آن مي افزائيم، مقداري هم ماده سياه بايد باشد و مقداري هم انرژي سياه. اما در يك تئوري منسجم اين چيزها با هم ارتباطي ندارند.” استاينهارت افزود:” ناراحت كننده زماني است كه تئوري اي در اختيار داري و مشاهده تازه اي مي كني، و مجبور مي شوي موارد تازه اي به آن تئوري بيفزايي. بعد مي بيني كه آن موارد با هم ارتباطي ندارند... هيچ دليلي ندارد كه آن موارد را اضافه كنيم و به جز همان مشاهده، هيچ دليل خاصي هم ندارد كه آن موارد را به آن مقادير خاص به تئوري مزبور بيفزائيم. موضوع اين است كه وقتي اين كار را مي كني واقعا چقدر داري موضوع را توضيح مي دهي و يا چقدر داري براي توجيه چيزي كه مشاهده كرده اي مدل سازي مي كني. ما هنوز اين موضوع را نمي دانيم”. عالمي بدون سن و سال در سالهاي اخير استاينهارت با همكاري دستياري به نام نيل توروكف در دانشگاه كمبريج در حال كار براي ابداع و تدوين يك تئوري جنجالي هستند كه جايگزين مدل انفجار بزرگ شود. بر اساس ايده اي كه اين دانشمندان دارند و آن را تئوري آتش سوزي بزرگ نام گذاشته اند، جهان نه بطور ناگهاني و يك باره بلكه طي چندين دوره و چرخه بي پايان از مرگ و تولد دوباره آتشين به وجود آمده است. بر اساس اين تئوري “ابعادي” صفحه مانند كه حاوي بخشهاي مختلف عالم بوده، هر يك تريليارد سال يكبار با هم برخورد كرده و باعث انفجارهاي فوق العاده عظيمي مانند همان “انفجار بزرگ” شده اند كه همين انفجارها خود باعث تزريق دوباره ماده و انرژي به داخل عالم هستي شده است. اين دو ادعا دارند كه تئوري “چرخشي” شان نه تنها موضوع انبساط، بلكه ديگر اسرار كيهاني، از جمله ماده سياه، انرژي سياه و اينكه چرا به نظر مي رسد كه جهان هستي هنوز هم با شتاب فزاينده در حال گسترش است، را هم توضيح مي دهد. تئوري آتش سوزي بزرگ، كه يك تئوري جنجالي است، اين احتمال را مطرح مي كندكه عالم هستي سن و سال ندارد و دائم خود را تجديد ساخت مي كند. اين ديدگاه شايد از ديدگاه هاي قبلي در مورد جهان هستي هول انگيز تر باشد چرا كه بر اساس آن ستارگان آسمان، يعني حتي پيرترين آنها هم در پهنه هستي شب تابهائي با عمر كوتاه هستند.ريچارد مسي، از منجمان دانشگاه كلتك مي گويد:” آيا واقعا عالم خلقت شبيه هيچكدام از مدلهايي است كه ما در فيزيك براي شبيه سازي آن مي سازيم؟ اميدوارم تلاشي كه جامعه علمي در راه تحقيقات در اين زمينه مي كند ما را به حقيقت بنيادين نزديك تر سازد، نه اينكه فقط ابزاري مفيد در دست ما باشد. اما به همان اندازه از اين وحشت دارم كه روزي دريابم هرآنچه مي دانسته ام اشتباه بوده باشد و در دلم دعا مي كنم كه چنين نباشد.”